Παρασκευή πρωί. Η εβδομάδα γέρνει προς το τέλος της, ο καφές έχει λίγο άλλη γεύση, και κάπου στο πίσω μέρος του μυαλού έχει ήδη αρχίσει να σχηματίζεται το Σαββατοκύριακο. Είναι μια μέρα που σχεδόν όλοι αναγνωρίζουμε από την αίσθηση, πριν καν κοιτάξουμε το ημερολόγιο. Αξίζει όμως να σταθούμε λίγο και στο ίδιο της το όνομα, γιατί κρύβει μια μικρή, ενδιαφέρουσα ιστορία για το πώς οι άνθρωποι μοίρασαν τον χρόνο ανάμεσα στη γη και στον ουρανό.
Στα ελληνικά, η λέξη «Παρασκευή» σημαίνει απλώς προετοιμασία. Ήταν η μέρα που ετοιμαζόταν κανείς για το Σάββατο, την ημέρα της ανάπαυσης στην ιουδαϊκή παράδοση, και από εκεί πέρασε στη χριστιανική χρήση. Οι περισσότερες ελληνικές μέρες έχουν παρόμοια ταπεινή καταγωγή: Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη είναι απλώς αριθμοί, η δεύτερη, η τρίτη, η τέταρτη, η πέμπτη μέρα. Η Κυριακή είναι «η ημέρα του Κυρίου». Μια εβδομάδα που μετρά, δεν ονειρεύεται.
Αν όμως κοιτάξουμε δυτικότερα, η ίδια μέρα αλλάζει πρόσωπο. Στα ιταλικά λέγεται venerdì, στα γαλλικά vendredi, στα ισπανικά viernes. Όλα προέρχονται από το λατινικό dies Veneris, την ημέρα της Αφροδίτης, ή της Venus, όπως την έλεγαν οι Ρωμαίοι. Και το αγγλικό Friday κρατά την ίδια ιδέα με άλλη θεά: την Frigg ή Freya των γερμανικών λαών, που οι ίδιοι τη θεωρούσαν αντίστοιχη της Αφροδίτης.
Από πού ήρθε αυτή η αντιστοίχιση; Από την αρχαία συνήθεια να συνδέονται οι μέρες με τους επτά «πλανήτες» που έβλεπε το γυμνό μάτι: τον Ήλιο, τη Σελήνη, τον Ερμή, την Αφροδίτη, τον Άρη, τον Δία και τον Κρόνο. Οι αστρονόμοι και αστρολόγοι της ελληνιστικής εποχής τους κατέτασσαν με βάση το πόσο αργά φαίνεται να κινούνται στον ουρανό, από τον πιο αργό, τον Κρόνο, μέχρι την πιο γρήγορη, τη Σελήνη. Ο ιστορικός Δίων ο Κάσσιος, γράφοντας τον 3ο αιώνα μ.Χ., περιγράφει πώς κάθε ώρα της ημέρας αφιερωνόταν διαδοχικά σε έναν από αυτούς, και ο πλανήτης της πρώτης ώρας έδινε το όνομά του σε όλη τη μέρα. Αν ακολουθήσεις τον κύκλο των είκοσι τεσσάρων ωρών, προκύπτει ακριβώς η σειρά της εβδομάδας που ξέρουμε: Κρόνος, Ήλιος, Σελήνη, Άρης, Ερμής, Δίας, Αφροδίτη.
Είναι μια κομψή κατασκευή, σχεδόν μαθηματικό παιχνίδι. Δείχνει πόσο βαθιά ήθελαν οι άνθρωποι να βρουν μια τάξη που να συνδέει την καθημερινή ρουτίνα με τον μεγάλο, αργό χορό του ουρανού. Στην παραδοσιακή αστρολογία, η Αφροδίτη συνδέθηκε με ό,τι κάνει τη ζωή πιο ευχάριστη και πιο ανθρώπινη: την ομορφιά, τη φιλία, την αρμονία, τις απολαύσεις που μοιραζόμαστε με άλλους. Όχι ως εντολή ή ως πρόβλεψη, αλλά ως ένα σύμβολο, μια γλώσσα για να μιλήσει κανείς για μια ποιότητα της ζωής.
Ίσως γι' αυτό η σύνδεση μοιάζει ταιριαστή ακόμα και σήμερα. Η Παρασκευή, ως προετοιμασία, και η Παρασκευή, ως μέρα της Αφροδίτης, δεν συγκρούονται. Η μία λέει: τακτοποίησε ό,τι έμεινε. Η άλλη ψιθυρίζει: θυμήσου και αυτό που σε ευχαριστεί. Μια εβδομάδα κλείνει καλύτερα όταν έχουν χωρέσει και τα δύο.
Αν θέλεις να κρατήσεις κάτι πρακτικό από όλα αυτά, μπορεί να είναι κάτι πολύ μικρό. Ένα τηλεφώνημα σε έναν φίλο που έχεις καιρό να ακούσεις. Ένα λουλούδι στο τραπέζι, ένα πιο προσεγμένο πρωινό, μια βόλτα μέχρι τη λαϊκή χωρίς βιασύνη. Τίποτα από αυτά δεν «ενεργοποιεί» κάποια πλανητική επιρροή. Είναι απλώς τρόποι να δώσεις στη μέρα λίγη από την ποιότητα που οι αρχαίοι φαντάζονταν όταν της έδιναν όνομα θεάς.
Και αν η σημερινή Παρασκευή είναι γεμάτη υποχρεώσεις, κι αυτό είναι εντάξει. Η λέξη το λέει άλλωστε: προετοιμασία. Μια λίστα που κλείνει, ένα γραφείο που συμμαζεύεται, ένα μήνυμα που επιτέλους στέλνεται. Και κάπου ανάμεσα, μια μικρή παύση για κάτι όμορφο. Ο ουρανός θα συνεχίσει τον κύκλο του, όπως έκανε και τότε που οι Αλεξανδρινοί μετρούσαν ώρες και πλανήτες. Εμείς απλώς διαλέγουμε πώς θα περάσουμε τη δική μας μέρα μέσα σε αυτόν.
Καλή Παρασκευή, και καλό Σαββατοκύριακο όταν έρθει.
Οι αναφορές στην ονομασία των ημερών, στην αρχαία αστρονομία και στους συμβολισμούς της παραδοσιακής αστρολογίας έχουν ιστορικό και πολιτισμικό χαρακτήρα. Δεν αποτελούν αστρολογική πρόβλεψη ούτε συμβουλή για αποφάσεις.